Gòn – Ceiba pentandra

Danh mục: Cây công trình, Cây gỗ Thẻ: cây công trình, Cây công viên, Cây nhiều ánh sáng, Cây rụng lá, Cây tán thưa, Cây thu hút bướm, Gia vị và dược liệu, lượng nước vừa, thu hút chim

Mô tả
Đánh giá (0)

Gòn – Ceiba pentandra

Tên thường gọi: Bông gạo, Mộc miên, Cây gạo, Hoa gạo.
Tên khoa học: Ceiba pentandra
Họ khoa học: Gạo (Bombacaceae).
Mủ gòn là nhựa màu nâu của cây Bông gòn, dạng đặc, có vị chát tiết ra từ vỏ thân cây Gòn.
Cây Bông gòn phân bố chủ yếu ở Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam.
Ở nước ta, cây mọc nhiều ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Thường thu hái quanh năm nhưng nếu muốn dùng hoa phải đợi đến mùa.
Các bộ phận của Bông gòn thường được dùng tươi. Tuy nhiên, với vỏ của cây, có thể cạo bỏ vỏ thô và gai ở bên ngoài, sau đó thái nhỏ và đem sấy/phơi khô rồi dùng dần.

Đặc điểm Gòn – Ceiba pentandra

Cây Bông gòn là cây sống lâu năm, có thể cao tới 15 m hay hơn. Thân sùi, có banh vè to ở gốc và gai hình nón. Cành hình trụ, mọc ngang, không gai. Rễ của cây phát triển mạnh, ăn sâu vào trong lòng đất và có độ bám khỏe.

Lá mọc so le, kép chân vịt. Gồm 5 – 7 lá chét, hình mác, gốc thuôn, đầu nhọn dài 9 – 15 cm, rộng 4 – 5 cm. Hai mặt nhẵn mép nguyên, cuống chung dài hơn phiến lá.

Cụm hoa mọc ở đầu cành hình chùm. Hoa màu đỏ nở trước khi cây ra lá, đài dài hình chuông, có 5 răng tù và ngắn, màu nâu xám. Tràng 5 cánh, mặt ngoài phủ lông nhung. Nhị rất nhiều hợp thành 5 bó, ngắn hơn cánh hoa, bầu hình nón, có lông mềm màu trắng nhạt.

Quả nang hình thoi, dài 8 – 15 cm với 5 van cứng, mặt trong có nhiều sợi bông. Sợi nhẹ, nổi trên nước, đàn hồi, dễ cháy và không thấm nước. Hạt hình trứng, xung quanh có lông dài, trắng, mịn.

Mùa hoa: tháng 3, mùa quả tháng 5.

Công dụng Gòn – Ceiba pentandra

Người ta dùng vỏ, rễ và chất nhựa của cây Bông gòn, thường dùng tươi. Vỏ cây bóc về cạo vỏ thô và gai, rửa sạch thái nhỏ phơi hay sấy khô sắc uống hay giã nát dùng tươi.

Hoa và hạt cũng được dùng.

Mủ Gòn rất dễ lấy, chỉ cần lấy dao rạch một đường trên thân cây, sẽ thấy có rất nhiều mủ chảy ra. Người ta chỉ việc dùng xô hứng lấy mủ và đem về bảo quản, chế biến. Mủ Gòn mới chảy ra sẽ rất mềm và dẻo. Một thời gian sau nó sẽ đông cứng lại từng những mảng lớn.

Sợi Bông gòn không se thành búi như sợi bông vải, nên đã được con người sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như làm các lớp cách nhiệt, cách điện, nhồi thú bông, nệm trải giường…

Hạt Bông gòn chứa nhiều dầu, sử dụng được cho việc sản xuất xà phòng.

Gỗ của cây nhẹ, mềm, dễ gia công. Nhiều nơi dùng gỗ của những cây Bông gòn cổ thụ, có kích cỡ lớn, để làm ca nô.