Cây bồ đề – Ficus Religiosa

Cây bồ đề – Ficus Religiosa

• Tên gọi khác là cây giác ngộ, cây đề, đa phật
• Tên khoa học là Ficus Religiosa.
• Cây là một loài thuộc chi Ficus (Đa đề).
• Nguồn gốc xuất xứ của cây bồ đề ở tây nam Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Dương về phía đông tới Việt Nam.
• Cây sinh trưởng và phát triển với tốc độ nhanh chóng. Đồng thời, với đặc tính ưa sáng, dễ thích nghi nên tại Việt Nam, cây được trồng ở khắp các vùng miền.

Đặc điểm cây bồ đề

Bồ đề là cây thân gỗ lớn, khi được chăm sóc tốt cây có thể đạt kích thước lớn với chiều cao lên tới hơn 30m và thân có đường kính cỡ 3m. Thân cây có lớp vỏ ngoài xù xì tạo thành vảy, màu nâu hoặc màu nâu xám và lớp gỗ bên trong cứng cáp, chắc chắn. Cây bồ đề có đặc điểm phân cành phân nhánh nhiều, và từ thân chính mọc ra rất nhiều rễ phụ dài dần cắm xuống đất, tán lá rất rộng và rậm rạp.

Lá bồ đề là kiểu lá đơn, mọc cách nhau. Có dạng hình trái tim, đầu lá nhọn và kéo dài. Lá cây khi non có màu nhạt hơi đỏ và sẽ chuyển sang màu xanh đậm hơn khi già. Bề mặt nổi lên những đường gân hình chân chim tạo nên sự đặc trưng cho lá. Độ dài cuống cây bồ đề tầm 6 – 10cm, kích thước chiều rộng 4,5cm và chiều dài tính từ đầu lá cho tới cuống khoảng 2- 5cm.

Là cây thường xanh bán mùa, rụng lá vào những ngày mùa thu nhưng dù có rụng thì trên cây vẫn luôn có những chiếc lá màu xanh.

Hoa cây bồ đề bắt đầu nở cuối tháng 1 và kéo dài đến đầu tháng 5. Hoa đơn tính, mọc tạo thành các cụm trên thân  và hoa có kích thước khá nhỏ. Hoa bồ đề màu đỏ rất bắt mắt và có dạng hình bầu dục hoặc elip.

Quả bồ đề cũng mọc thành từng chùm dính sát vào thân cây giống với hoa và gần như không có cuống. Khi non, quả có màu xanh lục và sẽ chuyển sang màu tím khi chín. Trái bồ đề có hình cầu với kích thước khá nhỏ, đường kính cỡ 1,5 – 2cm. Tầm tháng 5 tháng 6 khi hoa tàn là lúc mà mùa quả bắt đầu.

Công dụng 

• Làm cây cảnh trang trí tạo cảnh quan, tạo bóng mát

Chắc chắn có rất nhiều người không biết cây bồ đề có tác dụng gì. Công dụng đầu tiên khi nhắc đến của cây đề chính là trang trí tạo cảnh quan cho đường phố, công viên, trước quán cà phê, nhà hàng,… Với đặc điểm có tán lá rộng, cây đề sẽ cho bóng mát, tạo một không gian dễ chịu, mát mẻ đặc biệt vào những ngày hè oi nóng.

Không những thế, cây còn được trồng trong chậu được uốn cành, cắt tỉa tạo thế cây bonsai để trang trí tiểu cảnh sân vườn trong nhà, đặt trước hiên nhà, khuôn viên công ty, các nhà hàng, quán nước,…

• Thanh lọc không khí, bảo vệ môi trường

Bên cạnh tác dụng làm cảnh trang trí sân vườn, cây bồ đề cảnh còn góp phần giúp bảo vệ môi trường. Bởi bồ đề có thể điều hòa, thanh lọc không khí khi hấp thụ các chất khí độc, khói bụi và nhả khí oxi ra môi trường. Không những thế, cây còn giúp giảm tiếng ồn hiệu quả. Thế nên, cây mang lại không gian thoáng đãng, mát mẻ cùng bầu không khí trong lành, dễ chịu cho chúng ta. Chính vì vậy, cây được rất nhiều người yêu thích và được trồng phổ biến ở khắp nơi.

• Cây có giá trị kinh tế

Bồ đề khá dễ uốn nên chỉ cần cắt uốn, chăm sóc tạo thế thì rất có thể bạn sẽ tạo ra được cây bonsai đẹp và quý, được nhiều người yêu thích. Những cây như vậy có thể bán đi, tùy vào thế cây như thế nào mà cây có thể có giá trị vài trăm thậm chí vài vài tỷ đồng.

Gỗ cây bồ đề mang những đặc điểm ưu việt như thớ gỗ mịn đều, ít bị cong vênh, mềm và bền đẹp. Chính vì chất lượng gỗ tốt nên cây được trồng khai thác lấy gỗ ứng dụng sản xuất các món đồ thủ công mỹ nghệ, đồ nội thất và các đồ gỗ gia dụng,… Cùng với đó, gỗ bồ đề còn là nguyên liệu cho công nghiệp sản xuất giấy, tăm,…

Ngoài ra, nhựa của bồ đề cũng có ứng dụng riêng. Nhờ đặc tính hương thơm dịu nhẹ, khác biệt nên nhựa cây được sử dụng trong ngành công nghiệp nước hoa hay được chiết xuất tính dầu thơm. Nhựa còn là an tức hương – vị thuốc nổi tiếng.

Cách trồng cây bồ đề

Cây bồ đề ưa sáng, chịu lạnh tốt và có sức sống mạnh mẽ, nên cây khá dễ trồng. Cần chú ý lựa chọn khu vực sân vườn thoáng mát, có nhiều ánh sáng, ít bóng râm giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt. Ví dụ trồng cây bồ đề trong nhà thì phải đặt cây ở nơi có ánh sáng chiếu vào như gần cửa ra vào, cửa sổ.

Trước tiên, bạn cần lựa chọn đất phù hợp với khả năng phát triển của cây. Bồ đề thích nghi và sinh trưởng tốt trong điều kiện đất ẩm, tơi xốp, độ dinh dưỡng cao. Đất thích hợp nhất cho bồ đề là đất ruộng.

Tiếp đó, cần chuẩn bị hố trồng và chọn bầu cây. Hố cần đào với kích thước khoảng 50 x 50 x 50cm hoặc chỉ cần tương ứng gấp đôi bầu cây. Trong khoảng 1 tháng để hố phơi thì cần bón vôi, phân hữu cơ và các loại phân chuồng, mùn dừa vào hố. Chú ý dọn vệ sinh sạch cỏ xung quanh hố.

Cuối cùng, bạn cần tháo lớp bọc ngoài bầu cây rồi đặt xuống vị trí giữa hố trồng đã chuẩn bị trước. Lấy đất lấp quanh gốc và nén nhẹ cố định cây giữ thẳng, lớp đất được lấp cao đến trên 2cm so với mắt gốc.

Các cách chăm sóc bồ đề

Không chỉ kỹ thuật trồng cây bồ đề đơn giản mà đến cách chăm sóc cũng không cầu kỳ, không tốn quá nhiều thời gian. Chỉ cần ghi nhớ một vài lưu ý sau trong việc chăm sóc giúp bồ đề có thể sinh trưởng và phát triển tốt nhất.

• Ánh sáng

Vì cây ưa sáng nên nhu cầu ánh sáng đối với cây bồ đề rất quan trọng. Nên cần đảm bảo được độ sáng ở nơi trồng cây bằng cách dọn sạch cỏ dưới gốc và phát quang các cành lá cao xung quanh. Như thế cây sẽ không bị che hết ánh sáng.

• Nhiệt độ

Bồ đề có khả năng chịu lạnh tốt nhưng chịu nhiệt độ cao lại khá hạn chế. Nhiệt độ thích hợp nhất để cây phát triển đó là tầm 15 – 36 độ C.

• Nước

Thường xuyên tưới nước vào giai đoạn mới trồng, cây còn non để giữ đất luôn ẩm, đảm bảo sự phát triển của cây. Tuy nhiên, chú ý không nên tưới quá nhiều dẫn đến việc không thoát nước kịp, cây bị ngập úng, thối rễ thậm chí sẽ chết dần. Lúc này có thể đều đặn tưới 2 ngày/lần linh động vào sáng sớm hoặc chiều tối. Đặc biệt chú ý tránh tưới cây vào buổi trưa nhất là lúc nhiệt độ cao tránh cây bị sốc nhiệt và chết xanh.

Khi cây trưởng thành, hạn chế lại lượt tưới, chỉ cần nước mưa tự nhiên hàng năm cũng đủ. Nhưng chú ý vào những thời gian điều kiện thời tiết nắng nóng, khô hạn hay không có mưa dài ngày thì cần kịp thời bổ sung nước cho cây tránh cây bị khô hạn, héo úa.

• Bón phân

Nên bón phân định kỳ và phải tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển của cây. Chẳng hạn, trong khoảng 3 – 5 tháng đầu tiên, thì nên bón định kỳ phân xanh cho cây. Đến khoảng 6 tháng – 1 năm thì có thể dùng phân bón NPK giúp cây phát triển tốt hơn.

• Vệ sinh và cắt tỉa cành lá

Thường xuyên tiến hành dọn dẹp, diệt sạch cỏ dại xung quanh gốc cây để cây không bị chúng ăn hết dinh dưỡng của đất. Đồng thời thực hiện cắt tỉa những lá bị sâu hại, khô héo hay thừa thãi giúp cây phát triển nhanh hơn, có dáng đẹp hơn.

• Phòng chữa sâu bệnh hại

Cây bồ đề thường ít sâu bệnh hại hơn nhiều cây khác. Một số sâu hại đối với bồ đề đó là sâu ăn lá, phấn trắng, sâu đục thân, nhện đỏ,… Để phòng những sâu hại này, thì bạn cần chăm sóc cây đúng theo tiêu chuẩn như trên.

Tuy nhiên cách này chỉ hạn chế được phần nào, vì trên thực tế cây vẫn sẽ bị sâu hại. Thế nên, bạn có thể lấy sử dụng các thuốc trừ sâu như regent diệt sâu đục thân, phun Anvil, Score, Topsin M… ngăn bệnh phấn trắng,… Ngoài ra, cây còn có thể bị bệnh vàng lá, khi đó bạn cần chú ý kiểm tra lại lượng nước, nhiệt độ, ánh sáng và chế độ dinh dưỡng xem đã phù hợp chưa.

Đồng thời, bạn cần phải thường xuyên quan sát chăm sóc kịp thời phát hiện, hiểu rõ tình trạng của cây để có biện pháp phòng chống hiệu quả.